- ویراست جدید فرهنگ تاریخ اندیشه ها:

New Dictionary of the History of Ideas, U.S.A, Thomson Gale, 2005 (6 Volumes)

 

ویراست دوم فرهنگ تاریخ اندیشه ها در شش جلد در قطع رحلی با سرویراستاری Maryanne Cline Horowitz   از کالج غرب شناسی دانشگاه کالیفرنیا منتشر شده است. بسیاری از محققان یا ویراست اول این مجموعه که در پنج جلد در سال 1973-74 با سرویراستاری Philip P. Wiener منتشر شده بود آشنا هستند و در بعضی از مقالات دانشنامه جهان اسلام به آن استناد شده است. در ویراست جدید همه مقالات جدید هستند و حاصل کار نظارت نوزده استاد تمام وقت و دو کتابشناس حرفه ای و حدود دویست مولف است. این مقالات در عرصه های تاریخ، مردم شناسی، مطالعات زنان، فلسفه و دین، سیاست، حقوق و اقتصاد، مطالعات منطقه ای و قومی، ادبیات و موسیقی، مطالعات فرهنگها وملتها، و نیز علوم پزشکی و مهندسی است. همانند ویراست اول در کل مقالات رویکرد تاریخ اندیشه غالب است. منتهی نسخه اول بیشتر ناظر به تاریخ متون تاثیر گذار بود ولی در ویرایش دوم، مقالات علاوه بر متون تاثیر گذار از سنت شفاهی سخن می گوید. یعنی مقالات هم به نقش متون اصلی در تحول تاریخی یک اندیشه می پردازد و هم از نحوه بروز و ظهور شفاهی ان ایده در زندگی روزمره، سنتهای شفاهی و همین طور میثها (اسطوره ها) گزارش می دهند. نمونه خوب این دست مقالات مقاله های "زبان"، زبان شناسی"، " سواد آموزی"، (از سواد خواندن و نوشتن گرفته تا سواد برنامه نویسی کامپیوتری در عصر ما) است. ناظران این فرهنگ کوشیده اند با توجه به گسترش ارتباطات بویژه اینترنت در میان سالهای چاپ ویراست اول و دوم، کتابشناسی مقالات را به روز کنند. مقالات به ترتیب الفبا و برای هرجلد بخش "راهنمای خواننده" نیز تدارک دیده شده است.

 

بنا به گفته سرویراستار در مقدمه، این فرهنگ کوششی است برای تقویت اندیشه ی "مطالعات بین رشته ای" در سطوح آکادمیک و بهترین نمونه این اندیشه را می توانید در مقالات "عرفان"، "ریاضیات"، "اخلاق زیست محیطی" ببینید. این اثر می کوشد به خواننده در سطح وسیعی کمک کند تا از روشها و آثار تحقیقات در قلمروهای خاص و عامه پسند استفاده کند.

از دیگر ویژگیهای ویرایش جدید آن است که به ایده های به تجربه درآمده هم می پردازد. به موضوعاتی که ممکن است خواننده را دچار سوء برداشت کند. سرویراستار نمونه چنین مقالاتی را مقاله های "جهاد"، "ترور"، "پوچ گرایی"، "اعتراضهای مدنی"، و "تبعیض نژادی" دانسته است. مقالاتی هم مثل "ستاره شناسی"، "کیمیا"، "انقلاب علمی" و "فیزیک" حکایت از کشف ماهیت و قدرت انسان دارد. در مقدمه سرویراستار می توانید ویژگیهای بیشتری در باره مقالات در قلمروهای فلسفه سیاست، هنرهای آزاد، علوم انسانی و مطالعات بین رشته ای بخوانید. در بخش دین هم در حوزه اسلام دو مقاله جداگانه با عنوانهای سنی و شیعه نوشته شده است.

گفتنی است در این فرهنگ، مقاله "تاریخ علوم در اسلام" را خانم سونیا برنتیس که مدتی هم با گروه تاریخ علم بنیاد دائره المعارف اسلامی همکاری داشت، نوشته است. دو خبر دیگر در این باره آن است که مقالات ویرایش اول به زبان فارسی توسط جمعی از مترجمان کشورمان ترجمه شده و بزودی با عنوان فرهنگ تاریخ ایده ها واندیشه ها توسط انتشارات سعاد زیر نظر دکتر محمد جواد فرید زاده منتشر خواهد شد. دوم آن که متن اصلی ویرایش اول را می توانید به صورت رایگان در نشانی زیر بخوانید:

http://www.historyofideas.org

 سعید عدالت نژاد